کریدورها دروازه توسعه مناطق آزاد

حسین فروزان در حاشیه بازدید از خبرگزاری جمهوری اسلامی و آشنایی با فرآیند تولید و انتشار اخبار در این رسانه در گفت‌وگویی با تشریح آخرین وضعیت 17 منطقه آزاد تابعه دبیرخانه شورایعالی مناطق آزاد (بدون احتساب منطقه آزاد فرودگاه امام خمینی (ره) به عنوان تنها منطقه آزاد تابعه وزارت راه و شهرسازی) با اشاره به بازدید میدانی خود از مناطق آزاد اظهار داشت: حضور میدانی در مناطق آزاد علاوه بر آشنایی با مشکلات و مسایل هر منطقه، مایه دلگرمی مدیرانی می شود که در شرایط بحرانی نظیر جنگ های تحمیلی اخیر در میدان حاضر بودند.

پتروشیمی منطقه آزاد اروند تا پایان سال افتتاح می شود

فروزان با یادآوری اینکه اقدامات عمرانی در مناطق آزاد و ویژه اقتصادی با وجود شرایط جنگی ادامه یافته است، گفت: اکنون چندین طرح پتروشیمی در استان های جنوبی از جمله منطقه آزاد اروند در دست احداث است که به توسعه این منطقه کمک می کند.

وی تاکید کرد: سازمان منطقه آزاد اروند پلی روی رودخانه اروند احداث کرده که ساخت آن حتی در ایام جنگ هم متوقف نشد و اکنون شاهدیم پیشرفت فیزیکی آن به 89 درصد رسیده و به عنوان یک پروژه پیشران و ملی مطرح است.

دبیر شورایعالی مناطق آزاد و ویژه اقتصادی افزود: اگرچه ساخت و احداث پروژه های کوچکتر و محلی برای توسعه مناطق لازم است اما باید پروژه های اساسی و پیشران در توسعه را تقویت کرد زیرا اجرای این پروژه های پیشران به جذب سرمایه‌گذار و ارتقای رفاه مردم می انجامد.

فروزان با بیان اینکه پتروشیمی منطقه آزاد اروند تا پایان سال افتتاح می شود و می تواند سالانه میلیون ها دلار ارزآوری داشته باشد، افزود: تکمیل چنین طرح به ایجاد اشتغال برای مردم منطقه هم کمک می کند.

وی تسهیل تجارت و امور اقتصادی در کنار عمران و آبادانی را از اولویت های دبیرخانه مناطق آزاد برشمرد و افزود: به طور معمول مناطق آزاد در حوزه ساخت و ساز موفق‌تر عمل می کنند زیرا روند تخصیص بودجه این طرح ها مشخص است اما در حوزه تسهیل تجارت و توسعه اقتصادی به دلیل وابستگی به قوانین ملی و مقررات سختگیرانه ای که وجود دارد، امور با کندی پیش می رود که اثرات منفی خود را بر جذب سرمایه گذار و یا ماندگاری سرمایه گذاران فعلی در این مناطق داشته است.

باید در مناطق آزاد مشوق های مالیاتی در نظر گرفته شود

دبیر شورایعالی مناطق آزاد و ویژه اقتصادی با بیان اینکه در دهه های 70 و 80 خورشیدی مناطق آزاد معافیت 100 درصدی از مالیات داشتند که سبب شده بود سرمایه گذاران جذب این مناطق شوند، اظهار داشت: با توجه به دوری مناطق آزاد از مناطق اصلی و مرکزی کشور و پایین بودن امکانات و مشکلات زیرساختی آنان، اگر مشوق های مالیاتی به سرمایه گذار داده نشود، نمی توان در این حوزه موفق بود.

فروزان، تغییرات مکرر قوانین اقتصادی را یکی از چالش های این حوزه برشمرد و گفت: حذف مشوق های مالیاتی از مناطق آزاد به خروج سرمایه گذار می انجامد.

وی خواستار آن شد که حاکمیت انتظاراتش را از مناطق آزاد و ویژه اقتصادی به طور شفاف توضیح دهد و در این باره توضیح داد: وقتی مناطق آزاد با شکل گیری در کیش، قشم و چابهار پایه گذاری شد، نگاه اولیه این بود که این مناطق فارغ از قوانین عمومی کشور باشند تا سرمایه گذاران بتوانند کار را با بروکراسی کمتری به پیش ببرند اما با گذشت زمان این روندهای اداری بیشتر و گسترده تر شد.

دبیر شورایعالی مناطق آزاد و ویژه اقتصادی با بیان اینکه به جای مقایسه مناطق آزاد ایران با کشورهایی چون چین و امارات، باید عامل موفقیت آنها را شناسایی کرد، گفت: یکی از علل اصلی موفقیت مناطقی چون جبل علی امارات، قوانین اختصاصی این مناطق بوده است؛ در سال 1985، امارات 6 میلیارد دلار برای توسعه زیرساخت های جبل‌علی سرمایه گذاری کرد فردی که مدیرعامل این منطقه شد، 41 سال است که همچنان در این منطقه آزاد مدیریت می کند اما در ایران متوسط عمر مدیریت مناطق آزاد بیش از سه سال نیست و این تغییرات مداوم به روند توسعه ضربه می زند.

فروزان با تاکید بر اینکه مناطق آزاد، سیاسی نیستند بلکه با نیات اقتصادی شکل گرفته اند، افزود: باید افرادی با پیشینه فعالیت اقتصادی با شاخصه های مناسب برای مدیرعاملی و هیأت مدیره مناطق آزاد انتخاب شوند و حتی پیشنهاد کردم 2 نفر از پنج عضو هیات مدیره هر منطقه از بخش خصوصی و فعالان اقتصادی همان منطقه در صورت نداشتن تعارض منافع باشد تا بتوان روش های جدیدی را برای کارآفرینی و تولید ثروت به کار بست.

وی، تامین زیرساخت های مورد نیاز در این مناطق را جزو امور حاکمیتی و ضروری برای جذب سرمایه گذار دانست و گفت: منتقدان می گویند که مناطق آزاد به مراکز فروش زمین تبدیل شده اند اما هرگز نمی پرسند که مناطق آزاد مجبورند زمین بفروشند؛ وقتی فاقد هرگونه زیرساخت در منطقه هستیم، چگونه می توان این مناطق را توسعه داد.

دبیر شورایعالی مناطق آزاد و ویژه اقتصادی، تامین آب، برق، گاز و راههای ارتباطی و دسترسی های حمل و نقلی را از ضروریات مناطق آزاد عنوان کرد و افزود: وقتی هیچ زیرساختی نباشد و مدیران مناطق هم منابعی در اختیار نداشته باشند، چگونه می توان سرمایه گذار جذب کرد؟

فروزان درباره روش های تامین مالی مناطق آزاد با هدف امکان توسعه زیرساخت‌های آنها اظهار داشت: بخشی از این منابع مالی از طریق سهمیه ای است که برای واردات از این مناطق اختصاص می یابد و بخشی هم باید از محل فروش اراضی برای طرح های سرمایه گذاری تامین شود در حالی که اگر امکانات و زیرساخت های مناسب در مناطق آزاد وجود داشت، چنین مجوزهایی داده نمی شد.

وی با بیان اینکه با فروش زمین برای تامین مالی مناطق آزاد مخالف است، گفت: زمین های محدوده مناطق آزاد باید به احداث طرح های پیشران ملی و منطقه ای که ایجاد ارزش افزوده و ثروت می کند، اختصاص یابد.

قوانین مناطق آزاد و ویژه اقتصادی نیازمند اصلاح است

دبیر شورایعالی مناطق آزاد و ویژه اقتصادی با تاکید بر اینکه باید قوانین مرتبط با مناطق آزاد و ویژه اقتصادی اصلاح شود، درباره اینکه چرا گفته می شود این مناطق به سکوی واردات تبدیل شده است، اظهار داشت: اکنون دو نوع واردات از مناطق آزاد انجام می شود؛ نوع نخست اینکه از «درب خروج» گمرکات مناطق آزاد کالاهای اساسی یا مواد اولیه تولید یا نهاده های تولید ترخیص می شوند که اصلا ارتباطی به مناطق آزاد ندارد و برای کل کشور است؛ نوع دیگر واردات از مناطق آزاد، کالای همراه مسافر است که میزان آن بسیار پایین است و رقمی محسوب نمی شود.

فروزان افزود: برای نمونه در همسایگی آذربایجان غربی، شهر وان ترکیه قرار دارد که از نظر جذب گردشگر و فروش کالا به مسافران، گردشگران زیادی را از ایران جذب می کند در حالی که امکان عرضه همین کالاها در مناطق آزاد داخل ایران وجود دارد.

طی 3 دهه 160 هزار خودرو از مناطق آزاد وارد شده است

وی در پاسخ به سوالی درباره واردات خودرو از مناطق آزاد یا ویژه اقتصای گفت: از زمان تأسیس مناطق آزاد (از سال 1372) تاکنون 160 هزار دستگاه خودرو وارد کشور شده است اما در حال حاضر در کشور 23 میلیون دستگاه خودرو فعال است که از این تعداد، 7.5 میلیون دستگاه خودرو در مرز فرسودگی هستند.

دبیر شورایعالی مناطق آزاد و ویژه اقتصادی در ادامه در پاسخ به برخی انتقادها به واردات خودرو از مناطق آزاد افزود: از 160 هزار خودرویی که وارد مناطق آزاد شده، 100 هزار دستگاه به قبل از 1394 برمی گردد و در یک دهه اخیر تنها 60 هزار خودرو وارد مناطق آزاد شده است.

فروزان درباره اینکه چرا باید خودروهای وارداتی در مناطق آزاد تردد کنند، اظهار داشت: عمده مناطق آزاد در شهرهای مرزی و کمتر برخوردار قرار دارند؛ برای نمونه منطقه آزاد اروند در خوزستان، منطقه آزاد دوغارون در نقطه صفر مرزی با افغانستان و چابهار در جنوب شرقی کشور قرار گرفته و همگی از مناطقی هستند که امکانات آنها نسبت به سایر شهرها کمتر است؛ لذا باید خودروهایی در اختیار اهالی قرار بگیرد که با شرایط آب و هوایی و جاده ای این مناطق سازگارتر باشد.

وی با تاکید بر اینکه باید برای مناطق آزاد خودروهایی وارد کنیم که هم ایمنی بالاتری دارند و هم مصرف سوخت آنها در شرایط آب و هوایی منطقه پایین است، افزود: واردات 160 هزار خودرو در سه دهه عدد قابل توجهی نیست در کشور نیست آن هم در حالی که واردات قطعات متصله و منفصله خودروهای چینی توسط بخش خصوصی ارزبری بالایی داشته و دارد.

رئیس جمهور، پیگیر تکمیل کریدورهای ریلی است

دبیر شورایعالی مناطق آزاد و ویژه اقتصادی با یادآوری اینکه چهار منطقه آزاد شامل کیش، قشم، بوشهر و بخشی از چابهار به دریا اتصال دارد و دیگر مناطق آزاد نیز در مرزهای زمینی و کریدوری قرار گرفته اند، یکی از راهبردهای توسعه مناطق آزاد را نقش آفرینی آنها در کریدورهای بین المللی بویژه در حوزه ریلی دانست و گفت: اکنون احداث و تکمیل کریدور شمال - جنوب با عنوان راه آهن چابهار - زاهدان با دستور رئیس جمهور سرعت گرفته و مراحل ریل گذاری آن پایان یافته است.

فروزان با بیان اینکه از سال 1392 احداث راه آهن تبریز تا مرز ترکیه در دست مطالعه بود ولی اجرا نشد، اظهار داشت: یک کریدور ریلی دیگر از سرخس به شبکه راه آهن اتصال دارد و باید از مسیر تبریز به مرز ترکیه به طول 180 کیلومتر متصل شود.

وی با اشاره به تجاوز آمریکا و رژیم صهیونیستی علیه ملت ایران که از حمایت اروپا و ناتو نیز برخوردار بوده است، گفت: توقع آقای شهید ایران این بود که برای چینین روزهایی آماده باشیم و بنابراین توانستیم با توسعه صنعت پهپادی و موشکی در داخل در برابر ابرقدرتها دوام بیاوریم.

دبیر شورایعالی مناطق آزاد و ویژه اقتصادی با یادآوری اینکه دشمن پس از ناکامی در جنگ نظامی به محاصره اقتصادی روی آورده است، افزود: در سال های گذشته بارها موضوع اهمیت کریدورها تکرار می شد ولی جدی گرفته نمی شد اما در شرایط کنونی دولت چهاردهم با وجود تنگناهای مالی توسعه و تکمیل کریدورها را در دستور کار قرار داده و شخص رئیس جمهور پیگیر آن است زیرا آینده توسعه کشور در ساخت و تکمیل کریدورها نهفته است.

فروزان تاکید کرد: باید تمام مرزهای کشور را به هم وصل کنیم و اگر این کریدورها احداث نشوند، بخش مهمی از فرصت های اقتصادی کشور را از دست می دهیم.

بخشی از زیرساخت های مناطق آزاد در جنگ 40 روزه آسیب دید

وی با اشاره به تخریب بخشی از زیرساخت های مناطق آزاد در جنگ تحمیلی اخیر، اظهار داشت: نمونه بارز این اقدامات، تخریب برج مراقبت دریایی بندر چابهار بود و دبیرخانه شورای عالی مناطق آزاد و سازمان منطقه آزاد چابهار وظیفه خود می داند این برج را بهتر از گذشته بسازد هرچند بسیاری از مردم چه در داخل کشور و چه ایرانیان ساکن خارج از کشور برای تامین هزینه بازسازی برج دریایی چابهار اعلام آمادگی کرده اند.

دبیر شورایعالی مناطق آزاد و ویژه اقتصادی افزود: قرار است به زودی فراخوان طراحی برج جدید مراقبت چابهار منتشر شود.

فروزان ساخت فرودگاه چابهار را یکی از پروژه های پیشران در این منطقه عنوان کرد و گفت: این منطقه فقط یک فرودگاه در کنارک دارد که به دلیل برخی موانع احداث فرودگاه جدید متوقف شده بود که این موانع برطرف و مجوز ساخت آن از سوی نهادهای ذی ربط صادر شده است.

وی، نبود بیمارستان مناسب را از دیگر مشکلات منطقه آزاد چابهار عنوان کرد و اظهار داشت: ساخت دو بیمارستان 530 و 240 تختخوابی با مشارکت سازمان منطقه آزاد چابهار در دستور کار است؛ یک بیمارستان تخصصی درمان بیماری های سرطان نیز قرار است با سرمایه گذاری خارجی احداث شود.

دبیر شورایعالی مناطق آزاد و ویژه اقتصادی، درباره سرانجام احداث پل خلیج فارس که قشم را به سرزمین اصلی متصل می کند، گفت: ساخت این پل اهمیت زیادی برای کل کشور دارد زیرا این جزیره یک فرصت جهانی برای ایران به شمار می رود به همین دلیل پیگیری احداث این پل هستیم.

فروزان، با برشمردن طرح‌های پیشران در منطقه آزاد اروند اظهار داشت: علاوه بر برنامه احداث شهرک پتروشیمی، عملیات اجرایی 2 پروژه گردشگری نیز در این منطقه آغاز شده است.

وی با بیان اینکه ساخت حداقل دو پروژه پیشران در هر منطقه آزاد با هدف بهبود شرایط اقتصادی در دستور کار است، بهسازی بخش شلمچه در منطقه آزاد اروند را به عنوان دیگر پروژه اولویت دار در این منطقه عنوان کرد.

آخرین وضعیت راه اندازی مناطق آزاد جدید

دبیر شورایعالی مناطق آزاد و ویژه اقتصادی در ادامه با ارایه گزارشی از آخرین وضعیت تاسیس مناطق آزاد هفت گانه جدید در کشور گفت: از زمانی که قرار شد این مناطق راه اندازی شوند، یک منطقه آزاد قدیم به عنوان منطقه آزاد معین برای جدیدالحداث ها در نظر گرفته شد اما در شرایط کنونی همه این مناطق جدید راه اندازی شده و مستقل شده اند و می توانند خود را اداره کنند.

فروزان افزود: البته سرعت توسعه فعالیت این مناطق آزاد جدید متفاوت است؛ برای نمونه مناطق آزاد مازندران، اینچه برون و سرخس فرصت‌های زیادی برای توسعه دارند و سریعتر از سایر مناطق آزاد جدید توانسته‌اند خود را مطرح کنند در حالی که برخی دیگر از این مناطق نیازمند برنامه‌ریزی و شناخت مزیت‌های اقتصادی هستند که برای نمونه می‌توان به منطقه آزاد اردبیل و بیله سوار اشاره کرد.

فروزان، احداث مناطق آزاد مشترک با کشورهای همسایه را یک فرصت برای اقتصاد ایران دانست و گفت: ساخت منطقه آزاد مشترک میان ایران و ترکیه به مرکزیت پایانه مرزی رازی در دستور کار است و با طرف ترکیه ای در حال مذاکره در این زمینه هستیم.

وی، به درخواست پاکستان برای ایجاد منطقه آزاد مشترک اشاره کرد و تحقق آن را نیازمند اصلاح قوانین داخلی دانست و در عین حال افزود: برخی از این موارد چه در قالب انعقاد تفاهم نامه بین المللی و چه در قالب اصلاح قوانین نیازمند مصوبه مجلس هستند که باید پیگیری شود.

دبیر شورایعالی مناطق آزاد و ویژه اقتصادی با تاکید بر اینکه توسعه همکاری های مشترک با همسایگان را به منزله توسعه امنیت در مرزها دانست و گفت: اکنون با افغانستان دو منطقه آزاد شامل دوغارون و سیستان را داریم که بهترین فرصت برای همکاری نزدیک دو کشور به شمار می روند و درباره ترکمنستان نیز منطقه آزاد سرخس و در حوزه قفقاز منطقه آزاد اردبیل می تواند محور همکاری ها باشد.

توافق مناطق آزاد با پلیس راهور

فروزان درباره تردد خودورهای پلاک منطقه آزاد در سایر مناطق کشور نیز افزود: طی مذاکراتی که با پلیس راهور فراجا صورت گرفت، توافق شد تردد خودروها با پلاک منطقه های آزاد کیش و قشم تا آخر آذر ماه در سطح کشور تمدید شود.

وی همچنین به مشکلات ساکنان جزیره کیش در ماه‌های اخیر اشاره کرد و گفت: به دلیل شرایط جنگی در ماه‌های اول امسال، مصوبه ای اخذ شد تا معافیت گمرکی 80 دلاری مسافران و کیشوندان برای حمل کالاهای مسافری تا سقف 2 هزار دلار تا پایان سال تمدید شود زیرا به دلیل جنگ تحمیلی اخیر 70 میلیون دلار کالا در کیش باقی مانده است.