عمان؛ سکوی پرتاب شرکت‌های ایرانی به بازارهای منطقه‌ای و جهانی

به گزارش افق بازار: در نشست تخصصی «سرمایه‌گذاری و افق آینده صنعت ساخت‌وساز در عمان» که همزمان با بیست‌وششمین نمایشگاه صنعت ساختمان برگزار شد، ظرفیت‌های اقتصادی و تجاری دو کشور مورد بررسی قرار گرفت و بر ضرورت تغییر رویکرد شرکت‌های ایرانی از صادرات صرف به سمت سرمایه‌گذاری، تولید مشترک و حضور پایدار در بازار عمان تأکید شد.

• عمان؛ بازاری فراتر از صادرات

عمان به دلیل موقعیت جغرافیایی ویژه، دسترسی به آب‌های آزاد و قرار گرفتن در مسیرهای مهم دریایی، از ظرفیت قابل‌توجهی برای تبدیل شدن به یک هاب تجاری برخوردار است.

عبدالامیر ربیهاوی، مدیرکل دفتر غرب آسیای سازمان توسعه تجارت ایران، با اشاره به ظرفیت‌های این کشور تأکید کرده است که عمان نباید صرفاً به‌عنوان یک مقصد صادراتی برای شرکت‌های ایرانی دیده شود؛ بلکه می‌تواند بستری برای تولید مشترک، ایجاد انبارهای منطقه‌ای و دسترسی به بازار کشورهای حوزه خلیج فارس، شرق آفریقا و سایر بازارهای بین‌المللی باشد.

این نگاه می‌تواند برای شرکت‌های ایرانی یک تغییر استراتژیک محسوب شود؛ زیرا حضور در بازار عمان صرفاً به معنای فروش کالا نیست و امکان ایجاد یک پایگاه عملیاتی برای توسعه تجارت منطقه‌ای را نیز فراهم می‌کند.

• تجارت 2.8 میلیارد دلاری؛ فاصله قابل‌توجه با ظرفیت واقعی

بر اساس اظهارات مدیرکل دفتر غرب آسیای سازمان توسعه تجارت ایران، حجم مبادلات تجاری ایران و عمان حدود 2.8 میلیارد دلار است؛ رقمی که با توجه به ظرفیت‌های اقتصادی دو کشور همچنان فاصله قابل‌توجهی با سطح مطلوب همکاری‌های تجاری دارد.

به همین دلیل، توسعه صادرات، سرمایه‌گذاری مشترک و همکاری‌های صنعتی می‌تواند یکی از مسیرهای افزایش حجم تجارت دو کشور باشد.

در این میان، کمیسیون مشترک اقتصادی ایران و عمان نیز به‌عنوان یکی از سازوکارهای پیگیری توافقات و رفع موانع تجاری، موضوعاتی همچون همکاری‌های سرمایه‌گذاری، گمرکی، صنعتی و تجاری را دنبال می‌کند.

• فرصت طلایی برای صنعت ساختمان و خدمات فنی و مهندسی ایران

یکی از مهم‌ترین حوزه‌هایی که می‌تواند از توسعه روابط اقتصادی ایران و عمان منتفع شود، صنعت ساختمان و خدمات فنی و مهندسی است.

در عمان پروژه‌های مختلف ساختمانی و زیرساختی در حال اجرا یا برنامه‌ریزی است و شرکت‌های ایرانی می‌توانند در بخش‌هایی همچون طراحی، اجرا، تأمین مصالح و تجهیزات، مشاوره و ارائه خدمات مهندسی حضور پیدا کنند.

از سوی دیگر، ظرفیت ایران در حوزه‌هایی مانند معدن، صنایع تولیدی، مصالح ساختمانی و خدمات مهندسی می‌تواند زمینه‌ساز شکل‌گیری پروژه‌های مشترک میان فعالان اقتصادی دو کشور شود.

در نشست تخصصی اخیر نیز بر ضرورت عبور از مدل سنتی صادرات و حرکت به سمت تولید صادرات‌محور، توسعه خدمات فنی و مهندسی و ایجاد زنجیره‌های مشترک تولید تأکید شد.

• مناطق آزاد عمان؛ فرصت برای تولید و صادرات مجدد

یکی از مزیت‌های مهم بازار عمان، ظرفیت شهرک‌های صنعتی و مناطق آزاد این کشور است.

شرکت‌های ایرانی می‌توانند با استفاده از این ظرفیت، بخشی از فرآیند تولید یا تکمیل محصولات خود را در عمان انجام داده و از این کشور به‌عنوان یک پایگاه منطقه‌ای برای صادرات استفاده کنند.

این مدل می‌تواند به‌ویژه برای شرکت‌هایی که به دنبال حضور در بازارهای بین‌المللی هستند اهمیت داشته باشد؛ چرا که عمان علاوه بر بازار داخلی خود، امکان ارتباط با بازارهای پیرامونی را نیز فراهم می‌کند.

ربیهاوی نیز تأکید کرده است که شرکت‌های ایرانی باید در کنار صادرات کالا، موضوعاتی مانند سرمایه‌گذاری مشترک، تولید در عمان، ایجاد انبار و توسعه زنجیره‌های تأمین منطقه‌ای را مورد توجه قرار دهند.

• رقابت با شرکت‌های بین‌المللی؛ بازار عمان آسان نیست

البته ورود به بازار عمان بدون شناخت دقیق الزامات این بازار نمی‌تواند تضمینی برای موفقیت شرکت‌های ایرانی باشد.

استانداردهای فنی و کیفی، قوانین واردات، ثبت شرکت، شیوه‌های بازاریابی، نحوه حضور در مناقصات و شناخت شرکای تجاری معتبر، از جمله مواردی است که شرکت‌های ایرانی پیش از ورود به بازار عمان باید مورد توجه قرار دهند.

فعالان ایرانی همچنین باید آمادگی رقابت با شرکت‌های آمریکایی، انگلیسی، اماراتی، سعودی و دیگر شرکت‌های بین‌المللی فعال در این کشور را داشته باشند.

بنابراین، مزیت اصلی شرکت ایرانی در عمان نمی‌تواند تنها قیمت پایین‌تر باشد؛ بلکه کیفیت، خدمات پس از فروش، توان فنی، تأمین مستمر و ایجاد روابط بلندمدت تجاری می‌تواند برگ برنده حضور در این بازار باشد.

• از صادرات کالا تا حضور در زنجیره ارزش منطقه‌ای

آنچه از مجموع مباحث مطرح‌شده در نشست‌های تخصصی اخیر برمی‌آید، این است که مدل آینده تجارت ایران و عمان باید از «فروش کالا» به «حضور در زنجیره ارزش» تغییر کند.

در این مدل، شرکت ایرانی می‌تواند مواد اولیه یا محصول را به عمان منتقل کند، بخشی از فرآیند تولید یا تکمیل را در این کشور انجام دهد، خدمات فنی و مهندسی ارائه کند و در نهایت از ظرفیت‌های عمان برای دسترسی به بازارهای دیگر استفاده کند.

چنین رویکردی می‌تواند علاوه بر افزایش صادرات، به توسعه سرمایه‌گذاری، ایجاد درآمد ارزی پایدار و افزایش سهم شرکت‌های ایرانی از بازارهای منطقه‌ای کمک کند.

• گام بعدی؛ سرمایه‌گذاران ایرانی و عمانی در یک میز

در همین راستا، سازمان توسعه تجارت ایران از برنامه‌ریزی برای برگزاری نشست مشترک سرمایه‌گذاران در آذرماه خبر داده است؛ نشستی که قرار است زمینه دیدار سرمایه‌گذاران عمانی با شرکت‌ها و فعالان اقتصادی ایران و بررسی پروژه‌های مشترک را فراهم کند.

همچنین سفارت جمهوری اسلامی ایران در مسقط، رایزن بازرگانی و سازمان توسعه تجارت ایران می‌توانند اطلاعات مربوط به فرصت‌های سرمایه‌گذاری، نیازهای بازار، مناقصات و پروژه‌های قابل اجرا را در اختیار شرکت‌های ایرانی قرار دهند. 

• عمان؛ یک بازار یا یک دروازه؟

مجموع این تحولات نشان می‌دهد که اهمیت عمان برای اقتصاد ایران تنها به حجم تجارت فعلی دو کشور محدود نمی‌شود. موقعیت جغرافیایی، دسترسی به آب‌های آزاد، ظرفیت مناطق آزاد و شهرک‌های صنعتی و ارتباط با بازارهای منطقه‌ای، این کشور را به گزینه‌ای قابل توجه برای توسعه تجارت خارجی ایران تبدیل کرده است.

اکنون چالش اصلی این است که شرکت‌های ایرانی بتوانند از فرصت عمان برای حضور بلندمدت، سرمایه‌گذاری مشترک، تولید صادرات‌محور و توسعه بازارهای جدید استفاده کنند.

اگر این تغییر رویکرد محقق شود، عمان می‌تواند از یک مقصد صادراتی معمولی فراتر رفته و به پایگاه منطقه‌ای شرکت‌های ایرانی برای دسترسی به بازارهای خلیج فارس، شرق آفریقا و حتی بازارهای جهانی تبدیل شود؛ ظرفیتی که با توجه به رقم فعلی تجارت 2.8 میلیارد دلاری، هنوز بخش قابل‌توجهی از آن بالفعل نشده است.