به گزارش افق بازار، اقتصاد خانوار در سالهای اخیر بیش از هر زمان دیگری درگیر نااطمینانی و فشار نقدینگی بوده است. افزایش هزینههای مصرفی، نوسان قیمت کالاهای اساسی و محدود شدن دسترسی به منابع مالی کوتاهمدت، موجب شده تا سیاستگذاران بهدنبال راهکارهایی باشند که هم فشار معیشتی را کاهش دهد و هم از تبعات تورمی تزریق پول نقد جلوگیری کند. در این میان، طرح ملی اعتبار فراگیر ایرانیان با عنوان «افرا» بهعنوان یک راهحل مبتنی بر اعتبار غیرنقدی مطرح شده است. پیوستن بانک توسعه تعاون به این طرح، آن را از یک ایده سیاستی به یک سازوکار اجرایی قابل اتکا تبدیل کرده و مسیر جدیدی را در بانکداری اعتباری کشور گشوده است.
اعتبار بهجای پول؛ تغییر منطق حمایت از خانوار
طرح افرا بر یک تغییر بنیادین در منطق حمایت مالی استوار است؛ بهجای پرداخت مستقیم پول، امکان خرید اعتباری فراهم میشود. در این الگو، بانک توسعه تعاون با استفاده از اطلاعات مربوط به دریافتکنندگان یارانه نقدی، چارچوبی برای تخصیص اعتبار طراحی کرده که متناسب با توان بازپرداخت خانوارهاست. اعتبار تخصیصیافته، نه بهصورت وجه نقد، بلکه در قالب کیف پول الکترونیکی در اختیار مشتری قرار میگیرد و تنها برای خرید از فروشگاههای مشخص قابل استفاده است.
این سازوکار چند پیامد مهم دارد. نخست آنکه ریسک استفاده از منابع در مسیرهای غیرمصرفی کاهش مییابد و اعتبار مستقیماً به سمت تأمین نیازهای واقعی خانوار هدایت میشود. دوم آنکه فشار تورمی ناشی از تزریق نقدینگی جدید به حداقل میرسد. سومین پیامد نیز، ایجاد انضباط مالی در سطح خانوار است؛ چراکه بازپرداخت ششماهه اعتبار، برنامهریزی دقیقتری را برای مدیریت هزینهها طلب میکند.
بانک توسعه تعاون در این میان، نقش تنظیمگر و تسهیلگر را همزمان ایفا میکند؛ از یکسو زیرساخت فنی و اعتباری را فراهم کرده و از سوی دیگر، تلاش کرده است فرآیند تخصیص اعتبار را با حداقل پیچیدگی اجرایی کند. سقف 300 میلیون ریالی اعتبار نیز بهگونهای انتخاب شده که بتواند بخش قابل توجهی از سبد مصرفی خانوار را پوشش دهد، بیآنکه به بدهی سنگین و بلندمدت تبدیل شود.
بانکداری دیجیتال در خدمت خرید روزمره
یکی از وجوه تمایز طرح افرا، اتکای کامل آن به فرآیندهای غیرحضوری است. بانک توسعه تعاون با راهاندازی مسیر دیجیتال دریافت اعتبار، تجربهای متفاوت از تعامل بانکی را رقم زده است. شناسایی مشمولان، دعوت به طرح، احراز هویت و تخصیص اعتبار، همگی بدون نیاز به مراجعه به شعبه انجام میشود؛ موضوعی که بهویژه برای ساکنان مناطق کمتر برخوردار، اهمیت دوچندان دارد.
سامانه بانکواره بهعنوان درگاه اصلی این طرح، نقطه اتصال مشتری، بانک و شبکه فروشگاهی است. مشتری پس از دریافت پیامک، وارد این سامانه میشود و با طی چند مرحله ساده، اعتبار خود را فعال میکند. این اعتبار سپس در کیف پول الکترونیکی نمایش داده میشود و امکان خرید از فروشگاههای طرف قرارداد فراهم میشود.
چنین مدلی از بانکداری، نشان میدهد که خدمات مالی میتوانند از فضای صرفاً اداری فاصله بگیرند و به بخشی از زندگی روزمره مردم تبدیل شوند. در واقع، افرا تنها یک طرح حمایتی نیست، بلکه نمونهای از کارکرد عملی بانکداری دیجیتال در حل مسائل واقعی اقتصاد خانوار است. نقشی که بانک توسعه تعاون در طراحی و پیادهسازی این فرآیند ایفا کرده، نشاندهنده حرکت تدریجی این بانک به سمت مدلهای نوین ارائه خدمات مالی است.
اجرای منطقهای افرا با تمرکز بر مناطق کمتر برخوردار
آغاز اجرای طرح افرا بهصورت محدود و منطقهای، حامل یک پیام سیاستی روشن است. انتخاب استانهایی که در گام نخست تحت پوشش قرار گرفتهاند، بیانگر رویکردی است که عدالت جغرافیایی را در تخصیص ابزارهای اعتباری مدنظر قرار داده است. بانک توسعه تعاون با تمرکز اولیه بر این مناطق، تلاش کرده است دسترسی به خدمات اعتباری نوین را از نقاطی آغاز کند که معمولاً کمتر از چنین ابزارهایی بهرهمند بودهاند.
اجرای مرحلهای طرح، امکان ارزیابی مستمر و اصلاح فرآیندها را نیز فراهم میکند. این موضوع به بانک اجازه میدهد تا پیش از گسترش سراسری، نقاط ضعف احتمالی را شناسایی و برطرف کند. از منظر اقتصادی، چنین رویکردی ریسک اجرای طرح را کاهش داده و پایداری آن را افزایش میدهد.
در مجموع، افرا را میتوان تلاشی برای بازتعریف نقش بانک در حمایت از معیشت دانست؛ نقشی که نه بر پایه پرداختهای مقطعی، بلکه بر اساس ایجاد دسترسی پایدار به اعتبار شکل گرفته است.
حضور فعال بانک توسعه تعاون در این طرح، نشان میدهد که بانکداری توسعهای میتواند با ابزارهای نوین، بهطور مستقیم در بهبود کیفیت زندگی خانوارها اثرگذار باشد. اگر این مسیر با توسعه شبکه فروشگاهی و افزایش دامنه پوشش ادامه یابد، افرا میتواند به یکی از نمونههای شاخص سیاستهای اعتباری هدفمند در اقتصاد ایران تبدیل شود.
انتهای پیام/
0 دیدگاه